Fot: Członkowie Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej z generałem Józefem Hallerem (widocznym w drugim rzędzie 8. od lewej), 1920 r., ze zbiorów NAC

Z okazji przypadającej w sierpniu 90. rocznicy bitwy warszawskiej 1920 r. Archiwum Państwowe m.st. Warszawy przygotowuje wystawę poświęconą temu wydarzeniu. Celem ekspozycji jest upamiętnienie uczestników bitwy oraz ukazanie roli Warszawy i Mazowsza w powstrzymaniu marszu Armii Czerwonej na Zachód. 

Archiwum Państwowe m.st. Warszawy zwraca się z apelem do rodzin uczestników bitwy, do mieszkańców Warszawy i województwa mazowieckiego o przekazywanie dokumentów, które mogłyby stać się częścią wystawy i towarzyszącej jej publikacji.

Poszukujemy plakatów, afiszów, ulotek, rozkazów, meldunków, map, ale także fotografii, listów, wspomnień i pamiętników ukazujących sylwetki uczestników bitwy — żołnierzy zawodowych, ochotników, uczniów szkół, harcerzy, sanitariuszki.

Im dedykujemy wystawę i poprzez ich losy chcielibyśmy opowiedzieć o tym jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, określanym również jako „osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata”. 

Autor tej tezy, brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, lord Edgar Vincent D'Abernon tak pisał w 1930 r.:

Współczesna historia cywilizacji zna mało wydarzeń posiadających znaczenie większe od bitwy pod Warszawą w roku 1920. Nie zna zaś ani jednego, które by było mniej docenione... Gdyby bitwa pod Warszawą zakończyła się była zwycięstwem bolszewików, nastąpiłby punkt zwrotny w dziejach Europy, nie ulega bowiem wątpliwości, iż z upadkiem Warszawy Środkowa Europa stanęłaby otworem dla propagandy komunistycznej i dla sowieckiej inwazji...

Dokumenty w postaci oryginalnej można przekazywać do Archiwum Państwowego m.st. Warszawy w dniach 12–30 kwietnia br. zarówno czasowo (do skopiowania), jaki i na stałe w celu ich opracowania i udostępniania. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt z pracownikiem Archiwum, panią Agnieszką Osmulską, ul. Krzywe Koło 7, 00–270 Warszawa, tel. (22) 6359242 w. 118, e-mail: bitwawarszawska@warszawa.ap.gov.pl

Dyrektor Archiwum Państwowego m.st. Warszawy