„Kronika Warszawy” 2016, nr 2

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
17 stycznia 2017

„Kronika Warszawy” 2016, nr 2 (154), ss. 198, ISSN 0137-3099

Numer otwiera „Kalendarz warszawski”, przypominający najważniejsze wydarzenia w stolicy w okresie od marca do sierpnia 2016 r.

Tuż po nim rozpoczyna się dział „Artykuły i materiały”, w którym zamieszczono sześć artykułów. Przybliżając historię obserwacji pogody w Warszawie, Bernard Budzyński (Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie) zauważa, że pomiary temperatury i stanu nieba prowadzono już w latach 1655–1667, zaś ciśnienie kierunki wiatru i rodzaje opadów stały się przedmiotem badań w okresie 1725–1728. Z kolei Anna Masłowska omawia w swoim tekście kolekcję fotografii oraz sztambuch Aleksandra Rajchmana (1855–1915), twórcy i realizatora idei utworzenia Filharmonii Warszawskiej, przechowywane w Zbiorach Ikonograficznych i Fotograficznych Muzeum Narodowego w Warszawie („Miłośnikowi sztuki i przyjacielowi artystów” — kolekcja fotografii i sztambuch Aleksandra Rajchmana, twórcy Filharmonii Warszawskiej, w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie). Ryszard Żelichowski (W setną rocznicę rozporządzenia o inkorporacji przedmieść i utworzeniu Wielkiej Warszawy), nawiązując do rocznicy przyłączenia warszawskich przedmieść do miasta, przedstawia okoliczności, w jakich podjęta została decyzja o poszerzeniu granic Warszawy. Jego zdaniem rozporządzenie generał-gubernatora warszawskiego Hansa von Beselera z 8 kwietnia 1916 r. „dotyczące rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu zabudowania miasta Warszawy” rozpoczęło nowy okres w jej dziejach, zaś sam proces scalania administracyjnego obszaru ponad dwukrotnie większego od dotychczasowego zakończył się faktycznie w marcu 1917 r. Katarzyna Mączewska („Testament” Bronisława Krystalla – miłośnika sztuki, mecenasa artystów i hojnego donatora Muzeum Narodowego w Warszawie), wspominając zorganizowaną na przełomie 2015 i 2016 r. w Muzeum Narodowym w Warszawie wystawę pt. „Bronisław Krystall. Testament” przybliża zarówno postać Bronisława Krystalla (1887–1983), jak i jego kolekcję, ofiarowaną przezeń Muzeum Narodowemu w Warszawie. Violetta Urbaniak (Wedel i jego fabryka w świetle archiwaliów z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie) zwraca uwagę na treści, jakie kryją się w materiałach archiwalnych dotyczących funkcjonowania w Warszawie fabryki E. Wedel, które przechowywane są w zasobie Archiwum Państwowego w Warszawie. Podkreśla, że dzięki nim można przyjrzeć się bliżej kolejnym właścicielom fabryki czekolady oraz jej problemom od momentu narodzin pomysłu na jeden z pierwszych w Warszawie zakładów cukierniczych produkujących czekoladę w formie tabliczek po nacjonalizację fabryki po drugiej wojnie światowej. Można też poznać ludzi Wedla, czyli pracowników fabryki, drogi ich kariery zawodowej, warunki pracy, stosunek do wykonywanych zadań oraz ich opinie o rodzinie Wedlów, a także dowiedzieć się wiele na temat organizacji ówczesnej produkcji wyrobów cukierniczych, ich dystrybucji i promocji. Ewa Popławska-Bukało w artykule pt. Szpital przy Litewskiej, co dalej? omawia w skrócie dotychczasowe wyniki badań nad historią i architekturą zespołu Szpitala Dziecięcego im. prof. M. Michałowicza (przy Litewskiej i Marszałkowskiej), opisując pokrótce dzieje i wygląd najważniejszych czterech budynków kompleksu szpitalnego, z których każdy pochodzi z innego czasu i charakteryzuje się indywidualnymi walorami architektonicznymi. Z końcem 2015 r. przestały one pełnić dotychczasowe funkcje lecznicze, ponieważ szpital przeniesiono do nowo powstałej siedziby na terenie kampusu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (przy Żwirki i Wigury). Zdaniem autorki niepokój mogą budzić przyszłe losy opustoszałych budynków, które z całą pewnością zostaną poddane pracom modernizacyjnym.


Miejsce przeznaczone tradycyjnie na „Fotofelieton” zajęły materiały poświęcone karykaturze nawiązującej do wydarzeń polskiego października 1956 r. Zachodzące wówczas zmiany, rozluźnienie cenzury i zwiększenie swobody publikacji, miały wówczas ogromny wpływ na polski rysunek satyryczny, który zaczął wyraźnie pokazywać realne bolączki odczuwane przez polskie społeczeństwo.


Dział „Recenzje i omówienia” wypełniły cztery teksty. Agnieszka Witkowska-Krych omówiła opublikowaną przez Instytut Historyczny PAN pracę doktorską Aleksandra Łupienki pt. Kamienice czynszowe Warszawy 1864–1914, która przenosi czytelnika do Warszawy, jakiej już nie ma, a ponadto pozwala poznać historię stolicy, jej architekturę i życie mieszkańców. Robert Gawkowski poświęcił uwagę pracy Danuty Jackiewicz pt. Uniwersytet Warszawski i fotografia 1839-1921. Ludzie, miejsca wydarzenia, wydanej przez Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego w ramach serii „Monumenta Universitatis Varsoviensis”. Aleksandra Sołtan-Lipska (Arcydzieła sztuki menniczej. Wystawa z okazji 250 lat istnienia Mennicy Warszawskiej) oceniła merytorycznie wystawę medaliersko-numizmatyczną zorganizowaną przez Muzeum Łazienki Królewskie i Mennicę Polską S.A. z okazji 250. rocznicy utworzenia przez króla Stanisława Augusta mennicy w Warszawie. Z kolei wystawa „Warszawa przełomu XIX i XX w. na zdjęciach 3D” stała się przedmiotem zainteresowania Ryszarda Mączewskiego (Anaglify warszawskie. Warszawa przełomu XIX i XX w. na zdjęciach 3D). Tradycyjnie numer zamykają działy „Pro memoria” oraz „Varsaviana”. W pierwszym z nich zamieszczono opracowane przez Hannę Farynę-Paszkiewicz wspomnienia o warszawiakach, którzy zmarli w okresie od marca do sierpnia 2016 r., w drugim natomiast informacje o nowościach wydawniczych poświęconych Warszawie, które zestawiła Hanna Macierewicz.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2017-01-17
Data publikacji:2017-01-17
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Adam Ostrowski
Liczba odwiedzin:2058