PAŁAC SASKI

Pałac Saski z przyległym do niego dziedzińcem był najważniejszym elementem kompozycji Osi Saskiej. Powstał on na bazie rezydencji Jana Andrzeja Morsztyna, odkupionej przez Augusta II wraz z przyległościami w 1713 roku.

Pałac Morsztynów powstał w latach 1666-1671 w wyniku przebudowy istniejącego dworu według projektu Tylmana z Gameren. Na rzucie prostokąta zbudowano dwukondygnacyjny budynek ze skrzydłami od strony dziedzińca i mniejszymi pawilonami od strony ogrodu. Adaptacja pałacu na potrzeby dworu saskiego rozpoczęła się w latach dwudziestych XVIII wieku, jednak miała ona wówczas prowizoryczny charakter. Na gruntach znajdujących się na wschód od pałacu utworzono dziedziniec mający kształt trapezu rozszerzającego się w kierunku Krakowskiego Przedmieścia. Od północy i południa dziedziniec otoczono murem.

Rozbudowa pałacu kontynuowana była w czasie panowania Augusta III. Od strony dziedzińca dobudowano obszerne skrzydła, mniejsze natomiast dodano od strony ogrodu. Dzieciniec poszerzono nadając mu prostokątny kształt. W jego wschodniej części powstały zabudowania pomocnicze zajmowane przez kuźnie i stajnie pałacowe.

Po północnej stronie pałacu Saskiego znajdowała się rezydencja Ossolińskich, którą w 1750 roku wykupił minister Augusta III Henryk Brühl. W latach pięćdziesiątych XVIII wieku architekci Joachim Daniel Jauch i Jan Fryderyk Knöbel przebudowali założony na planie prostokąta pałac, podwyższając główny korpus o jedną kondygnację. Dobudowano również boczne skrzydła tworząc przed pałacem trójkątny dziedziniec. Wejście z placu Saskiego na teren rezydencji zamknięte było ozdobną, barokową bramą. W latach 1787-1788 pałac Brühla poddany został generalnemu remontowi na koszt państwa.